Polkadot: A blockchain of blockchains

Polkadot (source: CryptoSlate)

What is Polkadot?

Polkadot คือเครือข่ายบล็อกเชนที่เคลมตัวเองว่าเป็นจุด “รวม” เครือข่ายบล็อกเชนอื่น ๆ เข้าด้วยกัน เพื่อให้ทุก ๆ บล็อกเชนสามารถเชื่อมต่อถึงกันได้ ด้วยเทคโนโลยีที่ช่วยให้แต่ละ chain สามารถส่งข้อมูลหากัน “ได้ทุกรูปแบบ” ทำให้ Polkadot ecosystem สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ถึงแม้ขนาดเครือข่าย (ทั้งในแง่ผู้ใช้งานและมูลค่าสินทรัพย์ภายใน ecosystem) จะเพิ่มขึ้นก็ตาม

Polkadot Founder

Dr. Gavin Wood (source: Business Insider)

Polkadot Architecture

Polkadot ถูกพัฒนาด้วย Substrate ซึ่งเป็นชุดเครื่องมือในการเขียนโปรแกรมที่ถูกเขียนขึ้นด้วยภาษา Rust ซึ่งผมเชื่อว่าหลาย ๆ คนที่เห็น Polkadot ผ่าน ๆ คงจะเคยเห็นรูปนี้นะครับ…

Polkadot architecture (source: Polkadot)

Relay Chain

Polkadot ecosystem

Parachain

เป็นบล็อกเชนที่เขียน smart contract ได้ ที่ถูกเชื่อมเข้ากับ Relay Chain นั่นคือ Parachain เปรียบเสมือนบล็อกเชนย่อย ๆ ที่มีลูกเล่นแตกต่างกันไป แต่จะเชื่อมต่อถึงกันด้วย Relay Chain ครับ การที่นักพัฒนาจะเชื่อมต่อบล็อกเชนที่ตัวเองสร้างเข้ากับ Relay Chain จะต้องทำการผูก (bond) DOT ซึ่งเป็น native token ของโปรเจกต์เข้ากับ Relay Chain เพื่อเป็นหลักประกันการทำงานร่วมกัน ซึ่งการผูกโทเคนดังกล่าวอาจจะกินเวลานานถึง 2 ปีเลยทีเดียว ซึ่งในปัจจุบัน Parachain ก็เริ่มทยอยเปิดให้บล็อกเชนต่าง ๆ เข้ามาเชื่อมต่อแล้วครับ

Parathread

เป็นรูปแบบการเชื่อมต่อพิเศษ ซึ่งเป็นลักษณะ pay-as-you-go Parachain ครับ การเชื่อมต่อด้วย Parachain มีข้อดีคือเมื่อเชื่อมแล้วจะมี throughput (อัตราการส่งข้อมูลสำเร็จ) ที่สูง แต่ก็มีต้นทุนการผูก DOT ที่สูงเช่นกัน การเชื่อมต่อแบบ Parathread จะเข้ามาช่วยนักพัฒนาที่อาจจะไม่ได้มี DOT เยอะ สามารถเชื่อมต่อกับ Relay Chain ได้ จุดเด่นของ Parathread คือใช้ต้นทุนการเชื่อมต่อที่ต่ำ แต่ก็แลกมาด้วยประสิทธิภาพการเชื่อมต่อที่ต่ำลง ทำให้ Parathread เหมาะกับโปรเจกต์ที่มีลักษณะเน้นการ​ “อ่าน” มากกว่าการ “เขียน” เนื่องจากการเขียนคือการแชร์ข้อมูลจากบล็อกเชนตัวเองไปยังบล็อกเชนอื่น ๆ ซึ่งต้องการความเร็วในการเชื่อมต่อ (ซึ่งมีอยู่ใน Parachain) ครับ ดังนั้นถ้าหากต้องการอ่านข้อมูลจากบล็อกเชนอื่น ๆ อย่างเดียว Parathread ก็อาจจะเหมาะสมกว่า

Consensus

Polkadot ใช้กลไกฉันทามติ Nominated Proof-of-Stake โดยจะมีองค์ประกอบหลัก ๆ 4 ส่วนด้วยกัน

  • Validator คือคนที่จะมาตรวจสอบธุรกรรมบน Relay Chain โดยจะต้องทำการวาง (stake) เหรียญ DOT เป็นสินทรัพย์ค้ำประกันบน Relay Chain เพื่อรับสิทธิ์การ validate และถ้าหาก validator มีพฤติกรรมที่ต้องสงสัย (และ community approve ว่าทำผิด) DOT ที่ถูกวางไว้จะถูกริบ นั่นคือพื้นฐานของ PoS แต่สำหรับ Polkadot จะมีส่วนประกอบย่อยเพิ่มเติมอีกครับ โดยในปัจจุบัน คนที่จะมาทำหน้าที่ validator ต้อง stake อย่างน้อย 350 DOT และจะได้ผลตอบแทนเป็น DOT ในอัตราประมาณ 10% ของปริมาณที่วางไว้ (ผลตอบแทนจะมากน้อยจะขึ้นกับจำนวน validator, ปริมาณที่วางไว้ และปัจจัยอื่น ๆ)
  • Nominator คือคนที่อยากจะช่วย validate Relay Chain แต่อาจจะไม่สะดวก run node หรือมี DOT ไม่เพียงพอ สามารถเป็น Nominator ได้โดยการ “ให้ยืม”​ DOT ของตัวเองกับ validator ที่เราชอบ และจะได้ผลตอบแทนเช่นเดียวกันกับ validator แต่อาจจะน้อยกว่าที่ทาง validator ได้ เพราะทาง validator ที่เราไปวางด้วยอาจจะมีการคิดค่าคอมมิชชั่นเพิ่มเติมจากเรา
  • Collator คือคนที่ validate ธุรกรรมระหว่าง Parachain และ Relay Chain โดยจะต้องวาง DOT และทำหน้าที่ยืนยันธุรกรรมดังกล่าว ด้วยกลไกเช่นเดียวกันกับ validator
  • Fisherman เป็นคนที่คอยสอดส่องพฤติกรรมของ validator และ collator โดยจะต้องวาง DOT เพื่อทำหน้าที่ และถ้าหากสามารถตรวจจับพฤติกรรมต้องสงสัยได้สำเร็จ ก็จะได้รับ DOT เป็นค่าตอบแทนครับ

DOT

  • ใช้จ่ายค่า gas เวลาทำธุรกรรมใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ Relay Chain (การทำธุรกรรมภายใน Parachain แต่ละบล็อกเชนจะจ่ายค่า gas ด้วย native token ของบล็อกเชนนั้น ๆ)
  • ใช้ stake เพื่อรับสิทธิ์การเป็น validator, nominator, collator หรือ fisherman ตามที่กล่าวไปขางต้น
  • ใช้เป็น governance token นั่นคือผู้ที่วาง (stake) DOT เป็นหลักประกันจะมีสิทธิ์ในการโหวตเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยกับ proposal หรือข้อเสนอการอัพเกรดเครือข่าย Polkadot ในด้านต่าง ๆ ซึ่งถ้าหากวาง DOT ไว้เยอะก็จะมีสิทธิ์ในการโหวตสูงตามนั่นเองครับ
  • ใช้ใน Parachain Slot Auction ซึ่งเป็นวิธีที่จะหาโปรเจกต์ที่เหมาะสมที่จะมาเชื่อมต่อกับ Polkadot ครับ ซึ่งจะต้องมีการฝาก DOT เอาไว้กับ Polkadot เป็นระยะเวลานานประมาณหนึ่ง (จะอธิบายต่อด้านล่าง) แต่การฝาก DOT เอาไว้ถือเป็นการลดอุปทาน (supply) ที่หมุนเวียนอยู่ ทำให้ส่งผลบวกต่อราคาของ DOT นั่นเองครับ

Parachain Slot Auction

Parachain Slot (source: Polkadot)
  • Polkadot จะประกาศรอบ Slot Auction เป็นระยะ ๆ ว่าจะเปิดรับโปรเจกต์มาเชื่อมต่อ Parachain กี่ slot และจะต้องผูก DOT ไว้ภายในช่วงเวลาใด (ณ ปัจจุบัน ระยะเวลาการผูกคือ 2 ปีครับ)
  • โปรเจกต์ต่าง ๆ จะทำการผูก DOT และ Polkadot จะทำการ snapshot แบบสุ่ม (ป้องกันการทุ่มเงินในช่วงเวลาสุดท้ายของ slot auction ซึ่งเป็นกรณีที่เจอได้ทั่วไปในการประมูลแบบปกติ) และทำ snapshot มากกว่า 1 ครั้งและนำมูลค่า DOT มาเฉลี่ยกัน และพอสิ้นสุดก็จะได้โปรเจกต์ที่มีมูลค่า DOT เฉลี่ยสูงสุดเป็นผู้ชนะการประมูล

Acala

Acala Network

Moonbeam

Moonbeam

Efinity

Efinity

Kusama Network

Kusama Network (source: https://polkadot.network/blog/kusama-network-the-canary-network/)

Roadmap

Parachain Slot Auctions

แน่นอนว่า slot auction ยังคงดำเนินต่อไปเรื่อย ๆ ครับ จนกว่า slot ของ Parachain จะถูกประมูลจนหมด ซึ่งในปัจจุบัน slot auction ดำเนินมาถึง slot ที่ 10 แล้ว และจะมีความถี่ในการประมูลอยู่ที่ slot ละ 2 อาทิตย์ และจะประมูลแค่ 1 slot ต่อ 1 ช่วงเวลา ดังนั้นก็คงจะใช้เวลาอีกสักพักกว่าที่ slot auction จะเสร็จสมบูรณ์ครับ

Parachain Interoperability

เป็นเรื่องปกติที่การทำธุรกรรมข้ามบล็อกเชนจะมีอุปสรรคเยอะกว่าการทำธุรกรรมภายในบล็อกเชนตัวเอง บล็อกเชนที่ใช้ sharding เช่น Harmony (อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่) ก็ยังมีปัญหาในการทำธุรกรรมข้าม shard หรือพวก bridge ที่ส่งสินทรัพย์ข้าม chain ก็ยังเจอปัญหาถูก hack อยู่เรื่อย ๆ สำหรับ Polkadot เอง การทำธุรกรรมข้าม Parachain ก็ยังคงเป็นปัญหาอยู่ครับ และ Polkadot จะแก้ปัญหานี้ด้วยวิธีที่เรียกว่า Cross-Consensus Message Format (XCM) ซึ่งในตอนนี้ยังทดสอบอยู่ใน testnet และน่าจะปล่อยใช้งานจริงในระยะอันใกล้

Parathreads

อย่างที่กล่าวไปข้างต้นนะครับว่า Parathread คือ Pay-as-you-go Parachain เป็นการเชื่อมต่อแบบพิเศษที่ไม่ต้องใช้ต้นทุนสูงเท่ากับ Parachain และจะช่วยขยายฐานการใช้งาน Polkadot ecosystem ไปยังกลุ่มเป้าหมายใหม่ ๆ ได้อีกเยอะเลยครับ

Unique Network (source: Medium)

Concern

ดูเหมือนว่า Polkadot จะมีการออกแบบ ecosystem ที่ซับซ้อน และสามารถแก้ปัญหาหลาย ๆ อย่างที่บล็อกเชนอื่น ๆ เจอได้ แต่ถึงกระนั้น ในตอนนี้ ตัว ecoystem เองก็ยังมีประเด็นบางอย่างอยู่ครับ

  • Centralization: ณ ปัจจุบันการ approve proposal ในการปรับเปลี่ยนพัฒนา Polkadot ในขั้นสุดท้ายหลังจากที่ proposal ได้รับการโหวตโดยเสียงส่วนใหญ่จาก community แล้ว จะต้องผ่านการ approve อีกครั้งจาก Polkadot’s Technical Committee ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกจาก Web3 Foundation และ Parity Technologies ครับ นั่นแปลว่า Polkadot ยังคงมีความ centralized อยู่มากครับ
  • Chinese Community: โปรเจกต์บน Polkadot ส่วนใหญ่ เป็นโปรเจกต์ที่เกิดขึ้นในประเทศจีนครับ รวมถึง community ของ Polkadot บนสื่อออนไลน์ต่าง ๆ (เท่าที่เปิดเผยข้อมูล) ก็เป็นคนจีนเสียเยอะ และทุก ๆ คนคงทราบดีอยู่แล้วว่ารัฐบาลจีนกำลังดำเนินการอย่างจริงจังในการแบนคริปโตเคอร์เรนซีในประเทศ ซึ่งก็เป็นไปได้ว่าจะมีการบล็อกไม่ให้เข้าถึง Polkadot ecosystem ซึ่งถ้าเป็นแบบนั้นจริง ผมคิดว่าจำนวนผู้ใช้งานที่ใช้งาน Polkadot จะหายไปเยอะเลย และจะส่งผลกับการเติบโตของ ecosystem แน่นอน

Summary

สำหรับผม Polkadot น่าสนใจตั้งแต่แนวคิดตั้งต้นที่บอกว่าจะไม่มีบล็อกเชนที่มีลักษณะ one size fits all อยู่จริง แต่ละบล็อกเชนถูกสร้างมาเพื่อจุดประสงค์ที่แตกต่างกัน และจะมีลักษณะโครงสร้างต่างกันไปตามแต่การใช้งาน จุดสำคัญคือเราจะสามารถเชื่อมต่อบล็อกเชนเหล่านั้นเข้าด้วยกันได้อย่างไร Polkadot สามารถเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาตรงนี้ได้ครับ

Further Read

Polkadot Official Website: https://polkadot.network/

--

--

A Data specialist passionated in Investments currently working in a FinTech startup.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store
Pasin Sirirat

A Data specialist passionated in Investments currently working in a FinTech startup.